MOST 1: Różnorodność narodowa

MOST. Odc. 1 – Różnorodność Narodowa: czas trwania filmu 19:13 min.

Zagadnienia. Timeline:

00:34     Naród – wyjaśnienie pojęcia.

01:15     Casus Mikołaja Kopernika – jakiej był narodowości?

02:11     Czystki etniczne z ostatnich stu lat.

02:44     Na polach Elizejskich: Otto von Bismarck dyskutuje z Diogenesem z Synopy.

05:40     Volksgeist – wyjaśnienie pojęcia.

06:21     Co zmienił traktat wersalski?

07:34     Ludobójstwo w Ruandzie.

08:54     Przypowieść o meksykańskim rybaku – stereotypy o obcokrajowcach.

10:26     Zagraniczne podróże: co wypada robić gościom, a co gospodarzom.

12:54     O wolności i różnorodności słów kilka.

14:11     Rozmowy o pochodzeniu w kilku językach.

15:29     Top 10 Oldies – przeboje lat 80. z nazwą narodowości lub kraju w tle.

 

Propozycje tematów do dyskusji na lekcji:

  1. Naród a państwo – dlaczego niektórzy ludzie chcą mieć więcej praw od innych?
  2. Bycie Polakiem w XXI wieku – mesjańskie posłannictwo, wielki przywilej, patriotyczny obowiązek czy dług wobec przeszłych pokoleń?
  3. Czystki etniczne XX wieku – błąd w matriksie czy koszmar zapisany na stałe w naszych genach?
  4. Granice wolności – jak je wyznaczyć we współczesnym świecie.
  5. Podróże kształcą – slogan czy głęboka prawda?

Podstawa programowa i kompetencje kluczowe

Pytania dla młodzieży do własnych przemyśleń:

  1. Czy to, z jakiego kraju pochodzę i jakiej jestem narodowości determinuje moje życie?
  2. Czy jestem dumny z bycia Polakiem? Co mnie tą dumą napawa?
  3. Dlaczego jedni ludzie tak bardzo kochają swój naród, że zaczynają nienawidzić innych?
  4. Czy nacjonalista i patriota to jedno i to samo słowo? Co różni obie postawy?
  5. Czego historia konfliktów między narodami może nas dziś nauczyć?
  6. Do którego momentu w historii przyrównałbyś obecne czasy? Jakie z tego porównania płyną dla nas wnioski?
  7. Moje miejsce pod słońcem. W którym kraju (miejscu) chciałbym zamieszkać i dlaczego?
  8. Czy w najbliższych latach społeczeństwo odwróci się od współpracy międzynarodowej na rzecz izolacji i państw narodowych?
  9. Gdzie zaczyna się i kończy moja wolność?
  10. Czy duża ilość języków na świecie, to rzecz pozytywna czy negatywna?

 

Przykłady zadań do wykonania na lekcji (na podstawie filmu):

  1. Kreślenie granic. (sugerowany wiek 12-18 lat)

W czasach kolonializmu i bezpośrednio po I oraz II wojnie światowej przywódcy mocarstw chętnie kreślili na mapie granice „od linijki”, ignorując narodowe zawiłości, pochodzenie etniczne i konflikty między plemionami. Czy możemy naprawić ich lekkomyślność?.

Projekt do wykonania przed lekcją. Klasa dzieli się na grupy – każda grupa  opracowuje inną część świata i analizuje, czy i gdzie na danym obszarze należałoby zmienić granice.

– Jak wyglądałaby mapa świata, gdyby wszystkie państwa były „narodowe”? Wyznacz „nową mapę świata”.

– Czy nowa konfiguracja geograficzna wpłynęłaby na równowagę międzynarodową. Czy takie federacje jak USA, Rosja, Chiny czy Unia Europejska przetrwałyby nowy podział? Czy powstanie państw narodowych, tak jak bywało wielokrotnie w przeszłości, doprowadziłoby do wybuchu nowych wojen? (klasowa dyskusja).

– Które narody powinny mieć własne państwa? (casus Katalonii, Szkocji i Piemontu)

– Wyobraź sobie, jak powstanie nowych państw wpłynęłoby na rozgrywki sportowe na świecie? Do analizy użyj igrzysk olimpijskich i piłkarską Ligę Mistrzów. W których dyscyplinach takie zmiany nie miałyby większego znaczenia?

 

  1. Emocje liczb. (sugerowany wiek 14-20 lat)

Stalin mawiał, że jedna śmierć to tragedia, a milion to statystyka. Większość osób automatycznie się oburza słysząc te słowa, czasem jednak, przy założeniu wszystkich proporcji, ludzie myślą podobnymi kategoriami: prawda czy fałsz?

Przedstaw (w formie prezentacji zawierającej jak najwięcej liczb) przykłady czystek na tle narodowym lub etnicznym z ostatnich 100 lat ze zdjęciami pojedynczych ludzi, które przedstawiają cierpienie. Które dane robią na Tobie większe wrażenie i dlaczego?

Rola statystyki w historii i polityce. Dlaczego liczba nie działa na wyobraźnię tak jak obraz?

Jak przedstawisz daną myśl lub wydarzenie za pomocą liczb w taki sposób, aby oddziałała ona na emocje innych ludzi? Czy przekaz w postaci suchych liczb może w ogóle być emocjonalny?

UWAGA! KONKURS SOiT nr 5 : Wykonaj obraz przedstawiający jakieś wydarzenie z historii powszechnej, używając do jego przedstawienia tylko liczb (zero liter i innych symboli).

 

  1. Teoria chaosu. (sugerowany wiek 12-18 lat)

Edward Lorenz autor teorii chaosu mawiał, że trzepot skrzydła motyla w Brazylii może spowodować tornado w Teksasie:

– Wskaż pojedyncze wydarzenia z historii, które skutkowały wybuchem wojny, rewolucji lub zmiany obyczajowej. Uszereguj je według ważności z Twojej perspektywy.

– Nieco trudniejsza wersja tego ćwiczenia: wskaż zdania wypowiedziane przez polityków, odkrywców lub naukowców, które zmieniły świat. Czy pojedyncze słowo może wpłynąć na wszystkich ludzi? (klasowy konkurs)

– Zmieniamy skalę. Czy potrafisz wskazać konkretne słowa, które zmieniły Twoje życie? Jak wielka jest waga wypowiadanych słów? Czy jedno słowo lub zdanie może stać się inspiracją dla wielu ludzi?

UWAGA! KONKURS SOiT nr 6 :  Czy na podstawie wydarzeń z ostatnich miesięcy i lat potrafisz przewidzieć, w jakim kierunku zmieni się świat? Wykonaj odwróconą kapsułę czasu – co człowiek żyjący w roku 2030 wrzuciłby do niej, żeby Cię zaznajomić ze swoimi czasami? Uwaga, wszystkie propozycje muszą wynikać z współcześnie obserwowanych trendów.

 

  1. Dusza narodu. (sugerowany wiek 10-16 lat)

W październiku 2015 roku jedna z polskich gazet podpisała zdjęcie prezydentów Baracka Obamy i Andrzeja Dudy zdaniem „Prezydent Duda podbija świat” Szkopuł w tym, że takie zdjęcie Barack Obama zrobił sobie wtedy z przywódcami niemal 200 państw na świecie z okazji spotkania w ramach ONZ. Czyżby więc każdy z nich podbijał świat?

– Dlaczego nie? Spróbuj znaleźć jedną charakterystyczną „rzecz” dla jak największej ilości państw na świecie (klasowy konkurs). Pomoc może stanowić prezentacja Symbole wchodząca w skład Pamięci Świata w Galerii SOiT naszego Banku Kultury.

– Czy istnieje coś takiego jak duch danego narodu (volksgeist)? Co wyróżnia jedne narody na tle innych. Czy można dzielić narody na lepsze i gorsze ze względu na historię, dokonania i zamożność?

– Czy cechy narodowe Polaków, Niemców, Francuzów, Rosjan i Anglików, znane choćby z dowcipów, to stereotypy, czy fakty? Jak oddzielić jedne od drugich?

– Spróbuj przypasować każdemu państwu (na świecie / w Europie / w UE / wśród naszych sąsiadów) jedną „rzecz” (obiektywny fakt), w której są (lub do niedawna byli) najlepsi na świecie. Czy z faktu, że któreś państwo nie ma takiej cechy, wynika, że jego mieszkańcy są w czymś gorsi od innych?

 

  1. Wizytowy savoir vivre. (sugerowany wiek 10 – 16 lat)

Wszyscy wiemy, że inaczej wypada się zachowywać jako gospodarz, a inaczej jako gość:

– Jakie cechy powinny charakteryzować dobrego gospodarza? A jaki powinien być kulturalny gość?

– O naszej narodowej gościnności przez lata mówiło się w samych superlatywach? Czy w ostatnim czasie coś się zmieniło? A może wciąż jesteśmy wzorem do naśladowania w tej kwestii?

– Czy wizytowy savoir vivre obowiązuje też podczas podróży do innych krajów? Dlaczego tak ważne jest, by uszanować inne tradycje?

Zabawa w dyplomatów. Każda osoba losuje dwa państwa, do których musi się udać w najbliższym czasie jako ambasador.

– Przedstaw obyczaje, o jakich trzeba pamiętać, przekraczając granicę „Twojego”  kraju.